Dik Tuijnman helpt u over het dooie punt

Vaak komt het niet verder dan een prototype, zoals de opvouwbare 'Wellingtonkruk' uit 1990, een vouwstoel met tuigage uit 1994, met als laatste het 'VouwKnikKrukje' uit 2002, een opvouwbaar houten stoeltje dat bij evenementen door bezoekers onder de arm meegedragen kan worden, met een hoesje op het zitvlak waarin een kaartje of programma behorend bij een evenment, geschoven kan worden. Hij probeerde nog de Friese schaats- en gereedschapfabriek Nooitgedacht te intereesseren omdat zij zo bedreven zijn in het vastzetten van metalen draaipunten in hardhout (zoals bij de duimstokken die zij maken).

Wat hij zelf geleerd had gaf hij ook door aan anderen, in het gangbare onderwijs (Rietveld Academie, Academie voor Bouwkunst Amsterdam, alsook een gastdocentschap aan de Universiteit van Amsterdam, afdeling Planologie), maar ook daarbuiten, zoals bij de mede door hem opgerichtte 'Zondag Timmerschool', die voorzag in de behoefte van krakers, van met name grotere bedrijfspanden, om zelf de verbouwing van de door hen verworven ruimtes te kunnen uitvoeren. Begonnen in 1975 in de coöperatieve werkplaats 'Stadstimmertuinen' in de Dijkstraat, na de ontruiming en sloop voorgezet in de voormalige Melkfabriek in De Pijp).
Zelfbouw door bewoners is iets dat Dik op alle niveaus ondersteund heeft. Dat begon al met de opname van de bouwkundigetoestand, het maken van een ontwerp, tot op het met vereende krachten verbouwen van huizen, met als bekend voorbeeld het pand in de Govert Flinckstraat 213 (1973/74), een door brand verwoest pand als casco gekocht en als groepswoning door de nieuwe bewoners opgebouwd. Tegenover de verkiezingsleuze van de PvdA wethouder Jan Schaefer "Bouwen voor de Buurt", stelde Dik zijn "Bouwen voor Jezelf."

In het jaar 1978 krijgt Dik Tuijman voor zijn gebouwde, maar vooral voor zijn visionaire plannen de 'architectuurprijs van de stad Amsterdam', ook wel de Wibautprijs genoemd (samen met de Bewonersraad Nieuwmarkt). In het het archief van Dik is een brief te vinden waarin hij de prijs-commissie bedankt en meedeelt zelf niet bij de uitreiking aanwezig te willen zijn. Hij is daar tegen. Tegendraadsheid is een kracht, maar - geheel volgens de theorie van Tuijnman zelf - roep dat ook tegenkrachten op.
In 2002 publiceert het Amsterdamse blad voor uitkeringsgrechtigden 'Mug' een interview van Jette Pos met Dik Tuijnman, waarin zij memoreert dat hij in de bouwwereld als lastig te boek staat, waarop Dik zijn antwoord begint met de zinssnede: "Het gerucht ging dat er mij niet te werken was." Die eigen uitspraak neemt Dik in 2004 als hij in eigen beheer een boekje – 'Trek & Druk' - over al zijn werk uitgeeft, over als 'headline' van een pagina (135). Zijn nadere uitleg leest aldus:

"Dat viel in de praktijk reuze mee, maar ik veranderde wel eens halverwege de bouw. Bovendien stel ik graag dingen ter discussie. Op een zinvolle manier natuurlijk. Dat werd niet geaccepteerd. Ik heb vaak gelijk. En als dat niet lukte liet ik duidelijk merken dat ik er anders over dacht. Dat vond men lastig."

Die lastige man is ons nu ontvallen en zoals vaak met lastposten, worden zij bij leven weinig en naderhand des te meer gewaardeerd. Dik's eigen visie op zijn leven en werk is met veel zorg samengevat en weergegeven in zijn boekje 'Trek & Druk' dat in 2004 uitkwam maar nu uitverkocht is. Daarom hier voor allen die het nog niet kennen en hen die het pas later op het spoor komen, het hele boekje als één lang panorama van zijn leven en werk.

Op de voorlaatste pagina van het boekje 'Trek & Druk' is een gedimde foto te zien van de auteur in witte kledij gezeten aan een tafel, daarboven staat de 'headline' "Nawoord" en de groot gezette tekst:

"Moge het voorgaande u over het dooie punt helpen."

Tjebbe van Tijen 24 september 2016

(met zicht op de zijgevel van dat door ons zo gehate en bestreden gebouw de STOPera)